სტილი, დიზაინი შემოქმედებითი ინდუსტრიები

ინტერვიუ დიზაინერ ტატო ორაგველიძესთან: “მოდის ინდუსტრია რომ კეთდებოდეს, არაა საკმარისი კარგი დიზაინერი”

ტატო ორაგველიძე ახალგაზრდა ქართველი დიზაინერია, რომელმაც მილანის მაღალი მოდის აკადემია დაამთავრა და ახლახან ქვეყანას დაუბრუნდა.  მისი თავგადასავალი თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, კონკურსში გამაჯვების შემდეგ დაიწყო.  ტატოს ნამუშევრებმა დიდი მოწონება დაიმსახურა და მილანში სწავალის გასაგრძელებლად “ოქროს ბილეთიც” მოიგო. კონკურსი წარმატებით გაიარა და დაფინანსება განათლების საერთაშორისო ცენტრისგან მოიპოვა. უკვე მაღალი მოდის სკოლიდან დაბრუნებული,­ თვლის, რომ  თუ მოდას აკეთებ და არ გაქვს შემოსავალი, ესე იგი რაღაცას სწორად ვერ აკეთებ. მისი აზრით, ყველაზე მნიშვნელოვანი არის ის,რომ ენდობოდე იმას, რასაც აკეთებ.  ამბობს, რომ მოდა ინდუსტრიაა, რომლის არსებობაზე მსჯელობაც ჯერ–ჯერობით საქართველოში საკამათოა.

“სულ მეუბნებოდნენ, რომ თვალებში რაღაც იგრძნობა. რაღაც ვნება ყოველთვის მქონდა და ვთვლი, რომ ესაა ყველაზე დადებითი და მნიშვნელოვანი რამ, რაც მაქვს. სწორედ ამ ვნებამ მიმიყვანა იქამდე, რომ, როგორც კი დავასრულე აკადემია, მოვიგე დამწყები დიზაინერების კონკურსი. ეს ყველაფერი აბსოლუტურად გაუცნობიერებლად მოხდა, ისიც კი ვერ გავიგე პრიზი რა იყო, მხოლოდ ვიცოდი, რომ ეს ის იყო, სადაც მე უნდა ვყოფილიყავი და ამის შედეგად აღმოვჩნდი მილანის მაღალი მოდის აკადემიაში. წავედი და სწორედ იქ დაიწყო დიდი ამბავი, რომელიც ახლაც გრძელდება. ეს იყო აკადემია, სადაც კაკუნა ქუსლიანი და გაწკეპილი ქალები დადიოდნენ. თბილისში ვსწავლობდი სამხატვრო აკადემიაში. აკადემია როგორც კი დავამთავრე, მოდის დიზაინზე გავაგრძელე სწავლა. არ ვთვლი, რომ მაინც და მაინც უინტერესო პერიოდი იყო. აკადემიას კიდევ ცალკე პრობლმები აქვს ამ მიმართულებით საკმაოდ საინტერესო 4 წელი იყო, რომლის ჩატევაც, პრინციპში, 1 წელში შეიძლებოდა“.

– ტატო, შენ უკვე დაასრულე იქ სწავლა, როგორი იყო, როგორ შეაფასებდი, რა განსხვავება დაინახე ქართულსა და ევროპულ სწავლებას შორის?

– ფუნდამენტურად ქართულ სწავლებასა და ევროპული სწავლებას ვერ შევადარებ, იმიტომ, რომ ქართული სწავლება ერთნაირად აკადემიურია და იქ ყველა სკოლას აქვს თავისი მიდგომა. ჩემი სკოლის მეთოდი რომ შევადარო აკადემიის მეთოდს, პირველი დარტყმა, რომელიც მივიღე, ისაა რომ კაბა არის ზუსტად ისეთივე პროდუქტი როგორიც არის სკამი და შენ ის უნდა გაყიდო. მეორე ის, რომ აკადემიაში მაინც ბუნდოვანი წარმოდგენა გვქონდა თუ რა არის მოდა. რატომ მახსენდება კარგად აკადემია?! აქ ჩვენ თავს გამოვხატავდით. ამ ბუნდოვან, ნისლიან სივრცეში ვცდილობდით, რომ რაღაცები გვეპოვა და აღმოგვეჩინა. მილანში უკვე აღმოვჩნდი მაღალ მოდაზე ორიენტირებულ სკოლაში, რომელიც ბრენდია და შენ როგორც დიზაინერი მუშაობ ამ ბრენდისთვის.

– თუმცა, უფრო მარტივი არ არის ასეთი სკოლის გავლის შემდეგ ადგილის დამკვიდრება, ვიდრე ზოგადი განათლებით?

– გააჩნია რას ვეძახით ადგილის დამკვიდრებას. ადვილი არის იმიტომ, რომ ამ სკოლამ მომცა ძალიან ბევრი კონტაქტი, საინტერესო გამოცდილება. მე არ ვიტყვი ესაა კარგი ან ცუდი, ან სასარგებლო ან უსარგებლო. ძალიან საინტერესო გამოცდილება იყო. ვიმუშავე ისეთ დიზაინერებთან, როგორიცაა არმანი. იგი მართლაც საკულტო ფიგურაა მილანში. სწამთ ამ კაცის, ის კი არაა, რომ უყვართ და მოსწონთ, როგორც დიზიანერი. ღმერთია და თაყვანს სცემენ. დღეს თუ მკითხვათ რა არის მოდა, მე გიპაუხებთ, რომ მოდა ინდუსტრიაა. ძალიან დიდი ,რომელიც მუშაობს დედ ლაინებზე. მე სულ მქონდა ბრძოლა ჩემს ლექტორებთან, უფროსებთან, რადგან ისინი მეუბნებოდნენ: „შენ უნდა ხალხი გახადო ბედნიერი“, მე კი გაკვირვებული ვიყავი.

– შენი აზრით  დიზაინერი საერთაშორისო პერსონაა თუ შეიძლება რომ კონკრეტულად ერთი ქვეყნისთვის არსებობდეს ან განიხილებოდეს?

– გააჩნია რა კონტექსტში განვიხილავთ მოდას. ზოგადად, მოდა არის გლობალური, მაგრამ გააჩნია რა გაქვს სათქმელი შენ – როგორც ხელოვანს. ინდივიდუალურია, თავის დროზე, რაც იაპონელებმა გააკეთეს, ჩამოვიდნენ პარიზში და თავისი ლოკალური ინფორმაცია მიიტანეს იმ დონის გლობალურ აუდიტორიამდე, რომ შემდეგ საყოველთაო გახდა. ახლა შეგიძლია მარტივად გამოყო იაპონური მოდა, მაგრამ ის უკვე ყველასია. ეს გააკეთეს ბელგიელებმა და ახლა არის ქართველების ჯერი, იმიტომ რომ ჩვენ ვიცით რაც ხდება გლობალურ ბაზარზე. მოკლედ, მნიშვნელოვანია შენ რა გაქვს მოსაყოლი ადამიანებისთვის, კაცობრიობამდე რისი მიტანა გინდა და მოდას აქვს ამისი პოტენციალი, რომ კაცობრიობისთვის გააკეთოს რაღაც, ძალიან ღირებული. მოდა დგას უფრო მაღლა, ვიდრე ბიზნესი და  უფრო მაღლა ვიდრე, ხელოვნება. ეს კომუნიკაციაა, შენ შეგიძლია გახდე ის, ვინც გინდა,

– თქვი რომ მოდა კომუნიკაციაა, ქართველი დიზაინერები როგორ კომუნიცირებენ და თავად რის თქმას ცდილობ?’

– მე მგონია, რომ რისერჩის დეფიციტია, ინფორმაციის დეფიციტია, ოღონდ განა არსებობის ან მიღების, არამედ გადამუშავების. ადამიანები წინ რაც გვიდევს, იმას “ვჭამთ” და ასე არ უნდა იყოს. ვთვლი, რომ პროცესი მიდის და საქართველოში ნამდვილად ხდება ამ უზარმაზარი წლების განმავლობაში დაგროვებული ინფორმაციის  მიღება და გადამუშავება. რაც შემეხება მე, ფუნდამენტური წერტილები იგივე რჩება, თუმცა ვფიქრობ, რომ საერთოდ არაა აუცილებელი იცოდე, რა არის შენი სათქმელი. ეს შემდეგ ჩანს შენს შემოქმედებაში, რასაც ქმნი.

– როგორ ფიქრობ, დღეს მოდაში არსებობს ტენდენციები თუ გაქრა საერთოდ?

– აღარ! წინა საუკუნის 20-იანი წლებიდან, სილუეტური კუთხით და თრენდის კუთხით, მოდამ თავისი თავი ამოწურა. დღესდღეობით ყველაფერი მოდის შენი პიროვნებიდან, ყველაფერი ინდივიდამდეა დაყვანილი. უყვართ ხოლმე კითხვა, რა ფერებია მოდაში?! – ჩემი პასუხია – არა! თუ დიზაინერს აქვს სათქმელი, თუკი ხელოვანს აქვს სათქმელი, ამ შემთხვევაში ადამიანს, რომელსაც უყვარს ტანსაცმელი, მასაც აქვს სათქმელი. ანუ, ყველაფერი სტილზეა დამოკიდებული. დღეს მოდა არ გზღუდავს შენ არაფერში.

– თუ ხედავ ხარვეზებს ქართული მოდის ინდუსტრიაში?

–  ვერ ვიტყოდი. პროცესი მიმდინარეობს, რაც თავისთავად გულისხმობს ხარვეზებს, თუმცა წარმოუდგენლად დიდია იმ ადამიანების შრომა, რომლებიც ამ ქვეყანაში ინდუსტრიის განვითარებაზე ზრუნავენ. თუნდაც კონკურსი, რომელიც ახალგაზრდა დიზაინერებს ხარისხიანი განათლების უსასყიდლოდ მიღებისს საშუალებას აძლევს უკვე ნიშნავს, რომ ადამიანებს აღელვებთ ეს საკითხი, რაც ნიშნავს, რომ წინსვლა აუცილებლად იქნება, თუმცა ინდუსტრია ბევრად დიდი რამეა, ჩვენ შეგვიძლია ინდუსტრიის ნაწილი ვიყოთ, ჩენთვის გაუგებარია რას ნიშნავს გქონდეს ცალკე “ქართული მოდის ინდუსტრია”.

– როგორც დიზაინერი, როგორ ხედავ ქართველების ჩაცმულობას, ამბობენ ისინი თავიანთ სათქმელს?

– ყოველთვის გააჩნია კონტექსტს. დღეს კონცეპტზე უფრო მნიშვნელოვანი კონტექსტია. საქართველოზე თუ ვსაუბრობთ, ადრე იყო მუდმივად საუბარი, რომ “საქართველოში ყველას შავები აცვია”. რეალურად, ჩვენს ქვეყანაში ყველას შავი რომ ეცვა, ან აცვია ამას აქვს ძალიან სერიოზული კონტექსტი და ბაზა. რატომ?! ამას ჰქონდა დიდი წინაპირობა, 90-იანი წლები და შემდგომი პერიოდი. თუმცა, ახლა მე ვიყურები იქიდან, რა წრესთანაც მე მაქვს შეხება და ნაკლებად მიწევს კონკრეტულ ადგილებში სიარული. ადამიანები, რომლებიც ჩემ გარშემო არიან, შემიძლია ვთქვა, რომ კი, ნამდვილად გამოხატავენ თავიანთ თავს. მე მაინც პროცესი უფრო მნიშვნელოვანი ნაწილი მგონია, ვიდრე შედეგი

– რა ხდება შენი შთაგონების წყარო, რამდენად მნიშვნელოვანია ინსპირაცია, შეიძლება არაფრიდან პროდუქტის შექმნა?

– კი, პოსტმოდერნიზმში ვცხოვრობთ. ყველაფერიდან შეიძლება მიიღო ინსპირაცია. მე საიდან ვიღებ შთაგონებას?! ჩემი ბექგრაუნდიდან, ქალაქიდან, სადაც მე გავიზარდე – ქობულეთიდან. აღმოვაჩინე, რომ ის არის საინტერესოზე საინტერესო, კომპიუტერულ თამაშს ჰგავს. ამოუწურავი მასალაა, როგორ გამოიყურებიან ადამიანები, რატომ გამოიყურებიან ასე. მე მამოძრავებენ ჩემი მეგობრები, მაგალითად,  მემე. მისი პრობლემები. მამოძრავებს ბევრი ადამიანი, უცნობი ადამიანი, რომელსაც მგონია, რომ სულ ვიცნობდი. მამოძრავებს “მამიდაჩემი”. რომ გითხრათ აქედან აღებულ იდეებს კარგად გავყიდი–მეთქი, მოგატყუებთ. ჩემი ერთ-ერთი საყვარელი დიზაინერი ალბერ ელბაზი ამბობს, რომ მოდა არის ხილივით. გუშინ ვერ შეჭამდი და ვერც ხვალ ვერ შეჭამ, დღეს უნდა მიირთვა ის. შთაგონება არის ყველგან, ყველაფერშიც და არაფერშიც. გააჩნია იმ კონკრეტულ შემთხვევაში რა მისიას აკისრებ იმას, რასაც შენ აკეთებ

– სამომავლო გეგმები თუ გაქვს?

– დაახლოებით 1 წელი ვიქნები და ვიმუშავებ ბრენდში, რომელიც ნამდვილად არის დასაწყისი ქართული მოდის ინდუსტრიისა. შემდეგ უკვე წავალ სასწავლებლად, ოღონდ ამას ვიძახი დღეს. თუ მოხვალთ 6 თვეში, შეიძლება გითხრათ, რომ დარჩენა გადავწყვიტე. ახლა ჩემი გეგმა არის ეს. კიდევ ერთი, მაგისტრატურის გავლას ვაპირებ, ოღონდ უფრო გააზრებულად და ზრდასრული ადამიანის აზროვნებით. რაც მილანში მოხდა, უცბათ, სპონტანურად მოხდა და დღესასწაულში აღმოვჩნდი ძალიან სწრაფად. ახლა ასე აღარ იქნება.

ესაუბრა მაგდა სარსევანიძე.

 

 

კომენტარები

კომენტარი