კინო

პიერ პაოლო პაზოლინის უკენასკნელი ინტერვიუ

1975 წელს, სიკვდილამდე სამი დღით ადრე, იტალიელი რეჟისორი პიერ პაოლო პაზოლინი იმყოფებოდა სტოკჰოლმში, თავისი ბოლო ფილმის ,,სალო, ანუ სოდომის 120 დღე”  წარსადგენად შვედი კრიტიკოსების წინაშე. პაზოლინისა და კინოკრიტკოსების საუბარი ფირზე ჩაიწერეს, თუმცა ფირი დიდი ხნის განმავლობაში დაკარგულად ითვლებოდა, სანამ პაზოლინის შვედმა მთარგმნელმა, კარლ ჰენრიკ სვენსტედტმა საკუთარ არქივში არ იპოვა ჩანაწერის ასლი:

– რა იცით შვედური კინოს შესახებ?

– ვიცი ბერგმანი, როგორც ყველა იტალიელმა ინტელექტუალმა. მეტი არავინ ვიცი. ბევრი შვედი რეჟისორის სახელი გამიგია, თუმცა მათ ფილმოგრაფიას არ ვიცნობ.

– არასდროს გინახავთ ისინი?

– არასდროს. რომი საშინელი ქალაქია. იქ დამოუკიდებელ კინოს იშვიათად აჩვენებენ.

– ქალბატონებო და ბატონებო, პაზოლინი აქ იმისთვისაა, რომ წარმოგიდგინოთ თავისი ახალი ფილმი, რომლის გადაღებებიც ცოტა ხნის წინ დასრულდა. ფილმი არის სოდომზე…

– პირველად გადავიღე ფილმი, რომლის თავდაპირველი ჩანაფიქრიც მე არ მეკუთვნის. ეს სერჯიო ჩიტის შემოთავაზება იყო და მე, როგორც ყოველთვის, დავთანხმდი მას სცენარის დაწერაზე. რაღაც დროის მერე სერჯიომ ამ ფილმის ინტერესი დაკარგა, მაშინ, როცა მე სულ უფრო და უფრო შემიყვარდა ის, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც გადავწყვიტე, ფილმის მოქმედება 45 წელს, სალოს რესპუბლიკის უკანასკნელ დღეებში გადმომეტანა. სერჯიომ სხვა ფილმზე დაიწყო მუშაობა და პროექტიდან წავიდა. მე კი, იმ სიყვარულის გამო, რომელიც ამ ფილმზე მუშაობისას ვიგრძენი, მისი მიტოვება ვერ შევძელი და ბოლომდე მივიყვანე. ფილმი დაფუძნებულია დე სადის შემოქმედებაზე და მისი თემა ბრუნდება სექსის რეპრეზენტაციისკენ. ჩემი სხვა ფილმებისგან განსხვავებით, აქ სექსი არაა იმაზე მეტი, ვიდრე სხეულის მერკანტილიზაციის ალეგორია. ჩემი ფილმი გვიყვება ფაშიზმისა და კონსიუმერიზმის საშინელ მსგავსებაზე. არ ვარ დარწმუნებული, რომ მაყურებელი მას გაიგებს, ვინაიდან ფილმი საკმაოდ იდუმალი ფორმითაა წარმოდგენილი, ის, ფაქტობრივად, მისტერიაა.

– რატომ აირჩიეთ 1945 წელი?

– მინდოდა მეჩენებინა სამყაროს დასასრული, ძალაუფლების უკანასკნელი დღეები. ეს პოეტური არჩევანი იყო: მოვლენები შეიძლება მომხარიყო 38-შიც, 39-შიც და 37-შიც, მაგრამ ასე ფილმი ნაკლებად პოეტური იქნებოდა.

– რა იყო პოეტური ამ პერიოდში?

– დეკადანსი და არეულობა არსებითად პოეტურია. მოვლენები რომ ნაციზმის აყვავების პერიოდში განვითარებულიყო, ფილმი აუტანელი იქნებოდა. იმის ცოდნა, რომ ეს ყველაფერი ხდება უკანასკნელ დღეებში, იმის ცოდნა, რომ ყველაფერი მალე დასრულდება, მაყურებელს თავისუფლების შეგრძნებას ანიჭებს.

– თქვენ რეჟისორი და პოეტი ხართ. რა არის საერთო ამ ორს შორის?

– ჩემთვის ამ ორს შორის არსებობს ერთიანობა, რომელიც ძალიან ღრმაა. პოეტიც ვარ და რეჟისორიც ისევე, როგორც შემიძლია ვიყო მწერალი და ბილინგვისტი.

– რა ჰქვია თქვენს ახალ ფილმს?

– ,,სალო”. ეს არის ქალაქის სახელწოდება, რომელიც ფაშისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი იყო. სახელწოდება ორაზროვანია. მისი სრული სახელი ასე ჟღერს: ,,სალო, ანუ სოდომის 120 დღე”. ფილმში ვერ ნახავთ იმ დროის ისტორიულ რეკონსტუქციას, ისტორიულ შესაბამისობებს, ვერ ნახვავთ მუსოლინის პორტრეტსა და ფაშისტურ მისალმებას.

დაკავშირებული სურათი

– თქვენ და ფელინი ძალიან ცნობილი რეჟისორები ხართ. 25 წლის რეჟისორებს აქვთ თქვენნაირი შესაძლებლობები?

– ახალგაზრდებისთვის რთულია, მაგრამ პროფესიაზეა დამოკიდებული. მაგალითად, ახალგაზრდა ექიმი იგივე სირთულეების წინაშე დგას, რომლის წინაშეც დგას ასაკოვანი და გამოცდილი. ზოგადად, გამოცდილი რეჟისორები ყოველთვის ეხმარებიან ახალგაზრდებს, როგორც მე დავეხმარე ბერტოლუჩის. შესძლებელია, ბერგმანიც დაეხმაროს ახალგაზრდა რეჟისორს ფილმის გადაღებაში, თუ მასში დაინახავს რაიმე განსაკუთრებულს.

– რა გზით ცდილობდით თქვენი კინემატოგრაფიული უნარის სრულყოფას?

– არის ერთი მეთოდი. ბევრს ვმეცადინეოდი ფილმების ყურებაში. ჩარლი ჩაპლინი და კენზო მიზოგუჩი – ეს ის ორი რეჟისორია, რომლებმაც უზომოდ გამიტაცეს. ამ ორ პოლუსს შორისაა ყველაფერი, რაც კი ხდება ჩემს ფილმებში.

– თქვენ იყავით და რჩებით მწერლად. როგორ დაიწყეთ ფილმების გადაღება?

– დიდი ისტორიაა. როცა პატარა ბიჭი ვიყავი, 18-19 წლის, მინდოდა რეჟისორი ვყოფილიყავი, მაგრამ დაიწყო ომი და მთელი ოცნებები და შესაძლებლობები გაქრა. როცა ჩემი პირველი წიგნი გამოვაქვეყნე, იტალიაში დიდი პოპულარობა მოიპოვა და შემომთავაზეს მემუშავა სცენარისტად. როცა ,,აკატონე” გადავიღე, პირველად შევეხე კამერას.

– თქვენს მომავალს როგორ ხედავთ, რომელთან უფრო ხართ დაკავშირებული, კინოსთან თუ ლიტერატურასთან?

– ვფიქრობ რამდენიმე ფილმის გადაღებაზე და შემდეგ მთლიანად მივუძღვნი თავს ლიტერატურას.

– ხშირად მუშაობთ არაპროფესიონალ მსახიობებთან. რატომ?

– თუ ფილმის მოვლენები ვითარდება მუშათა, მშრომელთა კლასის გარემოში, მაშინ ყოველთვის არაპროფესიონალ, ჩვეულებრივ ქალებსა და მამაკაცებს ვირჩევ მსახიობებად. მჯერა, რომ მსახიობები საშუალო კლასიდან, ვერასდროს ისე ვერ გამოხატავენ ღატაკისა და ფაბრიკის მუშის სახეს, როგორც საჭიროა და თუ გამოხატავენ ყალბი იქნება. თუ მოვლენები ბურჟუაზიის წრეშია, მაშინ აუცილებლად პროფესიონალი მსახიობი მჭირდება, რადგან ვერ ვათამაშებ ვერც ინჟინერს და ვერც იურისტს. მე ვსაუბრობ ფიზიკურ სხვაობაზე. იტალიაში საშუალო და მუშათა კლასს შორის ისეთივე განსხვავებაა, როგორიც შავ და თეთრ ხალხს შორის.

– კათოლიკეებისა და მარქსისტების დიალოგში მონაწილეობდით იტალიაში?

– იტალიაში ახლა არც კათოლიკეები არიან და არც მარქსისტები.

– მარქსისტობა ნიშნავს კომუნისტურ პარტიასთან ან რომელიმე ფრაქციასთან აუცილებელ კავშირს?

– ყველაფერი ისე შეიძლება იყოს, როგორ გინდა. კომუნისტები, სოციალისტები, ჰარდლაინერები… იტალიელ ჰარდლაინერს შეუძლია დაამონტაჟოს ბომბი, საღამოს კი ტელევიზორს უყუროს.

– არსებობს განსხვავება კლასებსა და ხალხს შორის?

– განსხვავება ყოველთვის არსებობს, მაგრამ ერთი თავისებურებაა: კლასობრივი ბრძოლა მხოლოდ ეკონომიკურ დონეზე ხდება და არა კულტურულზე.

 

თარგმნა ანუკა ღონღაძემ

 

 

 

 

 

კომენტარები

კომენტარი